ترکیب روش‌شناسی تمرین، روانشناسی ورزشی، و تغذیه در راستای بهبود اجرا

کتاب علم تمرین دکتر بومپا مرجعی برای مباحث زمانبندی تمرین یا دوره‌بندی تمرین می‌باشد. انتشارات مبانی (ناشر تخصصی کتب علوم ورزشی و تندرستی) کتاب «دوره‌بندی یکپارچه در تمرینات ورزشی و توسعه عملکردی: ترکیب روش شناسی تمرین، روانشناسی ورزشی، و تغذیه در راستای بهبود اجرا» که از سوی انتشارات Human Kinetic منتشر شده بود آماده کرده است.

کتاب حاضر توسط تئودور.اُ.بومپا، بوریس بلومنشتاین، جیمز هافمن، اسکات هاول و آیریس اورباچ تنظیم شده است. کتاب دوره‌بندی یکپارچه در تمرینات ورزشی و توسعه عملکردی: ترکیب روش شناسی تمرین، روانشناسی ورزشی، و تغذیه در راستای بهبود اجرا توسط سعید شاملو کاظمی  با دقت بالا ترجمه  و توسط دکتر یحیی کیان مرز بناب شده است.

در کنار کتاب حاضر می‌توان به زمانبندی تمرینات قدرتی و استقامتی : بر پایه ساعت‌های فیزیولوژیکی عضلات اشاره کرد.

پویا کتاب (اولین مرجع خارجی علوم ورزشی) منابع مختلف خارجی در حوزه دوره‌بندی یکپارچه، توسعه علمکردی، زمانبندی تمرین، دوره‌بندی تمرین و مباحث علم تمرین منابع مختلفی که قابل تهیه هستند، منتشر کرده است که می‌توانید با مراجعه به وب سایت پویا کتاب آن‌ها را مشاهده کنید.

ﺑﺮای ﻣﺪت زﻣﺎنی ﻃﻮﻻﻧﯽ، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت در زﻣﯿﻨﻪ ﻋﻠﻮم ورزﺷﯽ و روش‌شناسی ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت، اغلب به‌صورت مجزا بر حوزه‌های ویژه‌ای از آن متمرکز شده بود. ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت در ﻣﻮرد ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژی ورزﺷﯽ، رواﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ورزﺷﯽ و ﻋﻠﻢ ﺗﻐﺬﯾﻪ به‌صورت مجزا ﺗﮑﺎﻣﻞ یافته‌اند، ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﺗﻤﺮﮐﺰ آن‌ها ﺑﺎﯾﺪ روی ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ  ﮐﻪ می‌توانند از آن‌ها بهره‌مند ﺷﻮﻧﺪ: ورزﺷﮑﺎر و ﻣﺮﺑﯽ! و ورزﺷﮑﺎر ﯾﮏ ﻣﻮﺟﻮد ﭘﯿﭽﯿﺪه با ﻧﯿﺎزﻫﺎی ویژه بوده که ﻧﯿﺎزمند ﺧﺪﻣﺎت ﺗﺨﺼﺼﯽ / ﻋﻠﻤﯽ اﺳﺖ.

ﺑﺮای اﺛﺮﮔﺬاری و ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ورزﺷﮑﺎران، ﻋﻠﻮم ورزﺷﯽ ﺑﺎﯾﺪ اﻫﺪاف ویژه تمرین و ﻧﺤﻮه برنامه‌ریزی و دوره‌بندی ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت (زمانبندی تمرین) را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮد. بااین‌حال، ﺑﺮﺧﯽ از اﯾﻦ دانشمندان ورزﺷﯽ به‌ندرت می‌دانند ﮐﻪ ورزﺷﮑﺎران و ﻣﺮﺑﯿﺎن در ﻃﻮل ﺳﺎل ﺑﻪ ﮐﻤﮏ آن‌ها ﻧﯿﺎز دارﻧﺪ! ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﻗﺒﻞ از ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ، ﯾﺎ ﭘﺲ از ﻋﺪم موفقیت در اجرای اهداف آزمایش برنامه‌ریزی ﺷﺪه، زمانی که شاید برای التیام آسیب‌های روانی احتمالی به برخی از دانشمندان نیاز باشد.

علاوه بر این، زمانی که یک ورزشکار درگیر مسابقات است، همکاری بین دانشمندان و مربیان ورزشی می‌تواند خیلی راحت‌تر ورزشکار را به اهدافش برساند. ﺗﺤﺖ اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ می‌توان پتانسیل‌های ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﯿﺪ و ﺑﺮ محدودیت‌های ورزﺷﮑﺎران ﻏﻠﺒﻪ ﮐﺮد. بااین‌حال، پیشرفت‌های ورزﺷﯽ محقق نمی‌شود مگر با تقویت هم‌زمان ﺟﺴﻢ و ذهن.

یک طرح یکپارچه (زمانبندی تمرین) همراه با دوره‌بندی توانایی‌های حرکتی، برنامه‌های تغذیه‌ای قابل استفاده و نوعی از راهکارهای رواﻧﺸﻨﺎسی ﺑﺮای پیشرفت و اصلاح ارائه ﺷﺪه اﺳﺖ. بااین‌حال، آﺧﺮﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت، به‌ویژه در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﻐﺬﯾﻪ، کاملاً ﻣﺸﻬﻮد ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده اﺳﺖ.

در نتیجه، الگوهای ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﻣﺎ قصد دارد که یکپارچه‌سازی دوره‌بندی را برای ورزش‌های خاص و هر آنچه که در علوم تغذیه و فیزیولوژی ورزش‌ها جدید هستند را باهم تلفیق کند.

در حین تمرین، ذهن و بدن به‌گونه‌ای الگوسازی می‌شوند تا در طول مسابقات به شکل ویژه‌ای عمل کنند. در حالی که بدن با استفاده از روش‌های تمرینی ویژه و با استفاده از انرژی تأمین شده به‌وسیله بهترین برنامه‌های غذایی الگوسازی می‌شود، ذهن نیز با تکنیک‌های ویژه‌ای تکامل می‌یابد.

یکپارچه‌سازی دوره بندی (IP) نحوه چگونگی یکپارچه‌سازی در تمرینات با توجه به شاخص اصلی جسمانی، روانی و برنامه‌های تغذیه را نشان می‌دهد (علم تمرین دکتر بومپا). بااین‌حال تمرینات جسمانی به‌طور مختصر در این کتاب ارائه شده است. زیرا در دو کتاب دیگر دکتر بومپا به‌طور مفصل به آن اشاره شده است.

بنابراین تمرینات جسمانی در این کتاب دکتر بومپا باید فقط به‌عنوان یک جز راهنما در نظر گرفته شود که بر اساس آن برنامه‌های غذایی و روانشناسی برای رشته‌های خاص ورزشی برنامه‌ریزی و یکپارچه‌سازی شده است.

تعریف دوره‌بندی و یکپارچه‌سازی دوره‌بندی

دوره‌بندی (زمانبندی تمرین) ﮐﻪ قبلاً به‌عنوان ﯾﮏ اﺻﻄﻼح ﮐﻼﺳﯿﮏ در ﻋﻠﻢ و روش‌شناسی تمرین ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه، اﺳﺎس طراحی برنامه‌های ﺗﻤﺮﯾﻨﯽ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮای ورزﺷﮑﺎران می‌باشد. ریشه‌شناسی اﯾﻦ اﺻﻄﻼح از ﮐﻠﻤﻪ زمان سرچشمه گرفته ﮐﻪ ﺑﻪ تقسیم‌بندی ﺧﺎﺻﯽ دوره‌های زمانی اﺷﺎره دارد.

در ﻧﻈﺮﯾﻪ تمرین نیز، ﺑﻪ مرحله‌ای از تمرین اﺷﺎره دارد. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ از دوره‌بندی، اغلب به‌عنوان مرحله اساسی تمرینات یاد می‌شود. در نتیجه، در ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت ورزﺷﯽ، دوره‌بندی به‌عنوان روﺷﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ می‌شود ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ آن ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت به دوره‌های زمانی کوچک‌تر ﺗﻘﺴﯿﻢ می‌شوند، که ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ برنامه‌های ﺗﻤﺮﯾﻨﯽ را آسان‌تر می‌سازد.

ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد اﺻﻄﻼح دوره‌بندی (علم تمرین) از ﻋﻠﻮم دﯾﮕﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺎﺳﺘﺎن، ﺗﺎرﯾﺦ ﻗﺮون وﺳﻄﺎﯾﯽ و … ﯾﺎ ادﺑﯿﺎت ﺷﮑﺴﭙﯿﺮﯾﺎن، ادﺑﯿﺎت وﯾﮑﺘﻮرﯾﺎن و … برﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

به‌عنوان ﯾﮏ ﻣﻔﻬﻮم تمرینی، دوره‌بندی، نه دﻗﯿقاً ﺑﻪ ﺷﮑﻞ فعلی، ﺑﺮای ﻣﺪت زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﯽ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻨﺸﺄ آن ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ، اما ﺷﮑﻞ تصحیح نشده آن از زﻣﺎن بازی‌های اﻟﻤﭙﯿﮏ ﺑﺎﺳﺘﺎن (393-776 ﻗﺒﻞ از ﻣﯿﻼد) وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. چندین دﻓﺘﺮﭼﻪ راﻫﻨﻤﺎ در زﻣﯿﻨﻪ برنامه‌ریزی و تمرینات ﺗﻮﺳﻂ: فلاویوس فیلوﺳﺘﺮاتوس (170-245 بعد از میلاد)، نوشته شده است.

1. مرحله آمادگی برای بازی‌های المپیک، که برخی مسابقات غیررسمی برای آن برنامه‌ریزی میشده است.
2. مرحله مسابقات یا بازی‌های المپیک.
3. دوره استراحت.

از ﻧﻈﺮ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ، ﮐﺎری ﮐﻪ اﻣﺮوزه ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺮﺑﯿﺎن در راستای توسعه عملکردی اﻧﺠﺎم ﻣﯽ‌دﻫﻨﺪ ﺗﻔﺎوت ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﺑﺎ اﻟﻤﭙﯿﮏ‌ﻫﺎی ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻧﺪارد ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮐﻪ تکامل ﻣﺎ برگرفته از ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ در ﻋﻠﻢ و روش‌شناسی است و اینکه در ﺑﺴﯿﺎری از ورزش‌ﻫﺎ، مرحله مسابقات ﻃﻮﻻﻧﯽ‌ﺗﺮ و ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ﺑﯿﺸﺘﺮی از ﻣﺴﺎﺑﻘﺎت همراه اﺳﺖ.

ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﻃﺮﻓﺪاران ارتباط ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﯿﻦ ذﻫﻦ و ﺑﺪن ﭘﺰﺷﮏ روﻣﯽ ﮐﻼدﯾﻮس جالنوس ﯾﺎ ﺟﺎﻟﯿﻨﻮس (129-217 پس از میلاد) ﺑﻮد ﮐﻪ در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد ﺑﺎ ﻋﻨﻮان «ﻫﻨﺮ ﺣﻔﻆ ﺳﻼﻣﺘﯽ» ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮد ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ورزش ﻣﯽ‌ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ از ﺗﻐﺬﯾﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻌﺪ از ورزش برای آرامش جسم و ذهن باید حمام کرد.

ﺑﺎ ﻫﻤﺎن اﻫﻤﯿﺖ، ﺟﺎﻟﯿﻨﻮس ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮد ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺸﮑﻼت رواﻧﺸﻨﺎسی را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﮔﻔﺘﺎر درﻣﺎﻧﯽ درﻣﺎن ﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ ﻓﺮد ﺑﺘﻮاﻧﺪ رازﻫﺎ و احساسات ﺧﻮد را ﺑﻪ اﺷﺘﺮاک ﺑﮕﺬارد.

ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﯾﻦ ﺑﻠﮑﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان ورزش ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﺑﯽ‌ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ دوره‌بندی تمرین و اﻫﺪاف ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻤﺮﯾﻨﯽ، ﺑﺎ ورزﺷﮑﺎران کار ﻣﯽ‌ﮐﻨﻨﺪ. ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺑﯿﺎن، داﻧﺸﻤﻨﺪان ورزش و ورزﺷﮑﺎران ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﯾﮏ ﻣﺮﺣﻠﻪ تمرینی ویژه ﺑﺎ ﻫﻢ همکاری ﻧﮑﻨﻨﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ عملکرد ورزﺷﮑﺎران ﺑﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻧﺮﺳﺪ.

ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻤﺎم ابعادی را ﮐﻪ در ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت ورزﺷﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﺳﺖ یکپارچه‌ سازیم. به همین دلیل نیز، ﻣﺎ ﺟﺴﺎرت ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد مطالعه اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﺑﻪ ﺷﻤﺎ داده اﻳﻢ.